เฝ้าระวังน้ำท่วมหาดใหญ่ - Hatyai City Climate

"ชุมชนปลักธงประชุมกลุ่มย่อยจัดทำแผนรับมือน้ำท่วม ครั้งที่ 1 (21/120)"

วันที่ 18 สิงหาคม 2569 เวลา 10.00 น. โครงการวิจัยเชิงปฏิบัติการจัดทำแผนชุมชนรับมืออุทกภัย "หาดใหญ่โมเดลพลัส" โดยศูนย์อาสาสมัคร ม.อ มูลนิธิชุมชนสงขลา ด้วยการสนับสนุนจากสนง.วิจัยแห่งชาติ(วช.)ประชุมกลุ่มย่อยกับสมาชิกชุมชนปลักธง ครั้งที่ 1 ณ อาคารเอนกประสงค์ใกล้ศูนย์บริการสาธารณสุขบ้านปลักธง โดยมีสท. กรรมการ สมาชิกในชุมชน สมาชิกหมู่บ้านวราสิริ ชุมชนริมราง บ.โชติวัฒน์ ทีมงานปภ.สงขลา เข้าร่วม จำนวน 23 คน

ชุมชนปลักธง เดิมอยู่ ม.7 (อดีตเป็นพื้นที่ ม.4และม.5) ชื่อมาจากสภาพพื้นที่เดิมเป็นที่ชุ่มน้ำ มีคนตัดไม้ไปใช้ประโยชน์และปักธงเอาไว้เป็นเครื่องหมายการสื่อสาร จึงกลายเป็นที่มาของชุมชน มีสถานที่สำคัญ อาทิ ศาลเจ้าแม่กวนอิม โรงงานโชติวัฒน์ คลอง ร.6  AC SPORT ตลาดนัด ศูนย์บริการสาธารณสุข

ปัจจุบันมีประชากร  1,215 คน ประชากรแฝงอีกราว 4,000 คน เป็นกลุ่มต่างชาติ(พม่า)และประชากรต่างถิ่นมาทำงานในโรงงาน อาศัยในบ้านเช่า จำนวนครัวเรือนทั้งสิ้น 459 ครัวเรือน อาชีพหลัก ทำสวนผลไม้ ได้แก่ เงาะ ทุเรียน มังคุด สวนยางพารา ปลูกผัก ที่เหลือรับราชการ ค้าขาย รับจ้าง แม่บ้าน เป็นพุทธ 90% อิสลาม5% คริสต์ 5%

ที่นี่พบน้ำท่วมใหญ่ปี 31,43,53,67,68 โดยเฉพาะปี 68 น้ำท่วม 3 รอบ เส้นทางน้ำสำคัญของชุมชนมาทั้ง 4 ทิศ แต่มี 2 สายที่สำคัญ คือ 1)น้ำจากอำเภอนาหม่อม ทางทิศตะวันออกเริ่มจากทุ่งขมิ้น/แม่เปียะ ไหลมาจากควนจงเข้าชุมชนตรงซอยนายหลง ไหลลงที่ต่ำที่สุดคือ ซอยบ้านปลักธง 1,2,2/1,3 ก่อนไหลไปตามเส้นถนนปลักธงไปออกยังสะพานแมคโคร 2)น้ำจากแก้มลิงคลองเรียน มายังทุ่งรี เข้าสู่คลองร.6 แล้วเอ่อล้นยังปลักธง บวกกับน้ำที่ลอดท่อบล็อคทางรถไฟที่ขนานกับชุมชน รวมกับน้ำจากควนจง คลองเละ และน้ำจากควนหลังศาลเจ้าแม่กวนอิม น้ำทั้งหมดไปคอขวดอยู่ที่สะพานแมคโคร หากเจอน้ำจากคลองหวะ/สี่แยกคลองหวะ น้ำจากคลองอู่ตะเภาที่เอ่อล้นหน่วงน้ำจากบริเวณนี้ทำให้ไหลย้อนกลับมา ท่วมขังอยู่นาน ระดับน้ำท่วมในชุมชน 2.5-3.5 เมตร ปี 68 ท่วมต่อเนื่อง 7 วัน

แนวทางรับมือ

1.ก่อนเกิดภัย

1.1 ระบบของปภ./สท.นช. และจังหวัดได้กำหนดจุดตั้งหอเตือนภัย ณ ชุมชนปลักธงแห่งนี้ ความสูง 25 เมตร ส่งสัญญาณเสียงและการเตือนผ่าน 5 ภาษา(ต้องการภาษาพม่า) รัศมี 3 กม.จะได้ยิน คนเตือนภัยคือ ศูนย์เตือนภัยแห่งชาติ และสื่อสารเตือนผ่าน Cell Broadcast 5 สี

1.2 เตือนภัยล่วงหน้าให้กับคณะทำงานชุมชน เงื่อนไขการเตือนภัย หากมีการติดตามน้ำ ณ จุดต้นน้ำอำเภอนาหม่อม จะมีเวลาเตือนภัย 4 ชม.

1.3 ระบบที่เตรียมร่วมกับทีมวิจัย ประกอบด้วยการพยากรณ์ล่วงหน้าที่ดำเนินการโดยศูนย์วิจัยภัยพิบัติ ม.อและศูนย์อุตุนิยมวิทยาภาคใต้ฝังตะวันออก ได้วางเงื่อนไขการเตือนภัยให้กับท้องถิ่น ประกาศเตือนภัย และมูลนิํธิscccrn ดูภาพน้ำผ่าน cctv www.Hatyaicityclimate.org และเสริมด้วยข้อเสนอให้ชุมชนจัดตั้งกลุ่มไลน์ ดึงสมาชิกในแต่ละครัวเรือนเข้ากลุ่ม จัดตั้งคณะทำงานชุมชน 15-20 คนและอาสาสมัครเตือนภัย/กู้ภัยในชุมชนอีกจำนวนหนึ่ง ดูความครอบคลุมพื้นที่/ซอย ใช้ line Openchat "หาดใหญ่โมเดลพลัส" ในการสื่อสารพร้อมจัดกลุ่มย่อยระดับกลุ่มชุมชน (ชื่อกลุ่มคลองหวะ) มี 5 ชุมชน หลังทำแผนจะสื่อสารเป็นใบปลิวแจกทุกครัวเรือนเพื่อให้เข้าถึงข้อมูล

1.4 จุดเฝ้าระวังสำคัญ ดูผ่านกล้อง cctv 1)น้ำจากคลองหวะ ดูน้ำที่แม่เปียะ/ทุ่งขมิ้น พรุพลีควาย บ้านควนจง ป้อมตำรวจบ้านปลักธง สี่แยกคลองหวะ 2)แก้มลิงคลองเรียน ปตร.คลอง ร.6 3)คลองอู่ตะเภา จุดเฝ้าระวัง คือ คลองหวะหน้าม.หาดใหญ่ 4)เพิ่มกล้องที่ซอยนายหลง สุดซอยปลักธง 2 ซอยถวิลบูรณะ โดยดูภาพผ่าน cctv 24 ชม.เพื่อการเตือนภัยล่วงหน้า ติดตั้งเครื่องวัดระดับน้ำอัตโนมัติแสดงระดับน้ำแบบเรียลไทม์ เชื่อมต่อข้อมูลไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้องและผู้นำชุมชน ช่วยคาดการณ์และเฝ้าระวังสถานการณ์น้ำล่วงหน้าโดยชุมชนสามารถเข้าถึงข้อมูลทั้งหมดด้วยการสะแกนผ่าน Qrcode น้องน้ำ จะเห็นข้อมูลของน้ำฟ้าและน้ำท่าที่เป็นปัจจุบัน พร้อมคำอธิบายเส้นทางน้ำสำคัญ และเงื่อนไขการอพยพ การเตือนภัย

1.5 กำหนดระดับการเตือนภัยอย่างชัดเจน เช่น ระดับ 1 เขียว (เฝ้าระวัง) ระดับ 2 เหลือง(เตรียมพร้อม) ระดับ 3แดง (อพยพ)แจ้งข้อมูลระดับน้ำและแนวโน้มสถานการณ์อย่างต่อเนื่อง พร้อมติดตั้งป้ายแสดงระดับน้ำแบบเรืองแสงสามารถมองเห็นได้ชัดเจนทั้งกลางวันและกลางคืน เป็นจุดสังเกตให้ประชาชนรับรู้สถานการณ์น้ำได้ด้วยตนเอง

1.6 ขุดลอกคลองและกำจัดสิ่งกีดขวางทางน้ำอย่างสม่ำเสมอ ลดความเสี่ยงจากน้ำเอ่อล้นตลิ่ง เพิ่มประสิทธิภาพการระบายน้ำในช่วงฤดูฝน

2.ขณะเกิดภัย

2.1 จุดอพยพและที่จอดรถ ศาลเจ้าแม่กวนอิม(รับได้ 200 คน) ศาลเจ้าเต้าบ้อเก็ง เซนทรัล ม.อ. สนง.เทศบาลเมืองคอหงส์ แมคโคร ถนนเอเซีย

2.2 เตรียมทีมกู้ภัยชุมชน ที่พอมีประสบการณ์ขับเรือ ช่วยคนอื่นในช่วงเกิดภัย ร่วมเข้าทีมกู้ภัย HeRo สงขลาที่กองทุนหลักประกันจังหวัดจะให้การอบรมและจัดตั้งร่วมกับมูลนิธิคนช่วยฅน มูลนิธิอาสาสร้างสุข

2.3 แนวปฏิบัติการอพยพ

-ช่วยเหลือกลุ่มเปราะบางอพยพเป็นลำดับแรก ตามด้วยกลุ่มบ้านชั้นเดียว/พื้นที่เสี่ยง การอพยพจึงต้องดูน้ำล่วงหน้าจากนาหม่อม

ก่อนอพยพต้องเตรียมเสื้อผ้า ของใช้ส่วนตัว อาหาร/น้ำ ยา เอกสารสำคัญใส่ถุงยังชีพ/เป้ไปด้วย

-กรณีบ้านสองชั้น ปี 68 น้ำขึ้นถึงชั้นบนของบ้าน ทุกคนไม่ออกจากบ้าน อนาคตให้แต่ละบ้านทำแผนการอพยพและตัดสินใจว่าจะอพยพหรือไม่ พร้อมเตรียมข้าวสารอาหารแห้ง น้ำ ยา เตาแก๊ส ไฟฉาย เทียน ไฟแช็ก แบตเตอรี่สำรอง ถุงดำ ไว้ดูแลตัวเองในช่วง 7 วัน

-เตรียมอุปกรณ์กู้ภัยระดับชุมชน ได้แก่ กระสอบทราย เชือก เสื้อชูชีพ เรือ เสาไฟฟ้าโซลาเซลล์  วิทยุสมัครเล่น

โดยทำงานร่วมกับศูนย์อาสาสมัคร ม.อ./ทม.คอหงส์ ในการจัดระบบบ้านพี่เลี้ยง วางมาตรฐานจุดอพยพ และระบบลงทะเบียน การอพยพ การดูแลกลุ่มเปราะบางของ Hatyai ROD ที่จะมี One Data สนับสนุนการทำงานให้กับศูนย์ EOC จังหวัด

นัดครั้งที่ 2 วันที่ 25 สิงหาคม เวลา 10.00 น. ลงแผนที่กลุ่มเปราะบาง จัดตั้งคณะทำงาน/อาสาสมัคร หารือแนวทางการอพยพ/การกู้ภัย ทำแนวปฏิบัติ